Hulp voor het hele gezin

Wat houdt de best practice in?

Niet ieder kind begint met dezelfde kansen op school. Armoede, spanningen thuis of een gebrek aan positieve rolmodellen kunnen het leren ernstig bemoeilijken. In zulke situaties is goed onderwijs alleen niet voldoende. Daarom zijn de Amsterdamse Familie Scholen opgericht: plekken waar niet alleen het kind, maar het héle gezin steun krijgt.

Wat begon als een pilot op acht scholen, is inmiddels uitgegroeid tot een brede beweging die ruim veertig scholen in het primair en voortgezet onderwijs omvat. Hier werken leraren, jeugdzorg, maatschappelijk werk en buurtteams samen. Ze bieden hulp bij opvoedvragen, armoede en schulden, mentale gezondheid en ouderbetrokkenheid. Zo ontstaat er een stevig vangnet dat gezinnen versterkt en kinderen de ruimte geeft hun talenten ten volle te ontwikkelen.

Hoe ziet die ondersteuning eruit?

“Brede kennis van de wereld is onmisbaar in de ontwikkeling van kinderen. De beperkte tijd die kinderen op school zijn, is voor veel van onze kinderen onvoldoende”, vertelt Tom Snelting (mede-initiatiefnemer van de eerste school) in dit magazine. “Willen wij ze echt gelijke kansen bieden, dan moeten we buiten de reguliere schooltijden veel extra’s aanbieden.”

Voor kinderen betekent de Familie School dat zij veel extra kansen krijgen om zich te ontwikkelen, binnen en buiten schooltijd. Zo is er ruimte voor excursies, techniek, discussiëren, muziek, kunst, kooklessen, schooltuinen, zwemles, fietsles, sport, voeding en taal- en rekenactiviteiten.

Er worden daarnaast nog veel andere vormen van ondersteuning geboden aan kinderen en aan ouders. En die maken echt een verschil, blijkt uit onderzoek.

• Servicepunt of familieloket: Hier kunnen ouders terecht met uiteenlopende vragen, van hulp bij een formulier invullen tot opvoedondersteuning en financiële vragen. Het servicepunt voorkomt dat gezinnen verdwalen in het woud van instanties.
• Gezinsgerichte activiteiten: Naast hulp voor leerlingen zoals bijles en naschoolse activiteiten, zijn er programma’s voor ouders en gezinnen, zoals opvoedondersteuning, begeleiding bij schulden, cursussen rond gezondheid of bijvoorbeeld loopbaanbegeleiding.
• Ouders als brug: Het betrekken van een groep meertalige ouders helpt om andere ouders te betrekken die op andere manieren moeilijker te bereiken zijn, bijvoorbeeld als gevolg van een taalbarrière.

Voor wie is het bedoeld?

De Familie Scholen zijn gestart in Amsterdam, waar de verschillen tussen kinderen groot zijn en vaak al vroeg zichtbaar worden. Armoede, stress thuis of een laag inkomen spelen daarbij een belangrijke rol: zo groeien in de stad zo’n 30.000 kinderen op in een gezin met weinig geld en heeft één op de vier Amsterdammers te maken met schulden, vermeldt het rapport van het onderzoek dat gedurende vier jaar is uitgevoerd naar de scholen. Zulke omstandigheden hebben directe invloed op het welbevinden en de schoolloopbaan van kinderen.

Juist voor deze leerlingen en hun gezinnen zijn de Familie Scholen bedoeld. Wat begon in Amsterdam, breidt zich inmiddels uit: ook in andere gemeenten groeit de belangstelling om het concept van de Familie Scholen toe te passen. Daarmee ontwikkelt zich een bredere beweging waarin kind én gezin centraal staan.

Tips voor de praktijk

• Zorg voor een vast aanspreekpunt
  Richt binnen de school één herkenbare plek of persoon in waar ouders laagdrempelig terechtkunnen met vragen. Dat hoeft nog geen officieel servicepunt te zijn: een wekelijks inloopuurtje of een tafel in de hal kan al verschil maken.

• Betrek ouders vroeg
  Begin het schooljaar met een informeel gesprek met nieuwe gezinnen. Een kort koffie- of theemomentje helpt om vertrouwen op te bouwen en zicht te krijgen op mogelijke problemen die spelen.

• Zet ouders in om andere ouders te bereiken
  Vraag meertalige ouders of ouders die goed verbonden zijn in de buurt of gemeenschap om anderen mee te nemen. Hun ervaring en taalvaardigheid kunnen een wereld van verschil maken voor ouders die anders moeilijk bereikbaar zijn.

• Maak het aanbod zichtbaar en praktisch
  Veel gezinnen weten niet dat er sportclubs, cultuuractiviteiten of steunregelingen bestaan. Hang een overzicht in de schoolhal, deel flyers in eenvoudige taal en vertel er actief over in gesprekken.