Inclusief onderwijs: mooie ambitie, lastig in de praktijk

Leraren zien de uitdagingen

Veel leraren voelen zich niet goed voorbereid op het geven van inclusief onderwijs. Driekwart zegt dat de lerarenopleiding hen daar onvoldoende op heeft voorbereid en ook in de praktijk voelt slechts een kleine minderheid zich in staat om inclusief onderwijs goed vorm te geven.

Tegelijkertijd worden klassen groter, lopen personeelstekorten op en worden de ondersteuningsvragen van leerlingen steeds complexer. Daardoor is het volgens veel leraren steeds lastiger om iedere leerling de aandacht en begeleiding te geven die nodig is. Het is dan ook niet verrassend dat minder dan één procent denkt dat volledig inclusief onderwijs in 2035 haalbaar is.

Volgens de deelnemers van de enquête begint inclusief onderwijs daarom niet bij nieuwe ambities, maar bij het op orde brengen van de basis. Zij noemen onder meer kleinere klassen, meer leraren en onderwijsondersteuners, voldoende tijd en budget voor begeleiding en scholing, passende voorzieningen in de school en betere samenwerking met zorgprofessionals. Pas als die randvoorwaarden op orde zijn, kan volgens hen de volgende stap worden gezet.

Kloof dichten

Opvallend is dat leraren zich veel meer zorgen maken over inclusief onderwijs dan collega’s die verder van de dagelijkse onderwijspraktijk af staan, zoals schoolleiders. Volgens het rapport laat dat een kloof zien tussen beleid en praktijk.

Daarom pleit het rapport ervoor om de ervaringen van leraren veel zwaarder mee te laten wegen bij het ontwikkelen van beleid. Daarbij moet niet alleen gekeken worden naar leerlingen met een ondersteuningsbehoefte, maar naar alle leerlingen én naar de leerkracht.

Wat kunnen we wel doen?

Op die vraag bestaat geen eenvoudig antwoord. Het rapport laat zien dat betere randvoorwaarden noodzakelijk zijn. Kleinere klassen, meer ondersteuning en meer vaardigheden zijn geen luxe, maar voorwaarden om inclusief onderwijs verantwoord vorm te geven. Tegelijkertijd kunnen we daar niet op wachten. Want leerlingen die vandaag vastlopen, hebben vandaag hulp nodig.  

Vaak raken jongeren verder van huis terwijl we discussies voeren over hoe het anders geregeld zou moeten zijn. Daarom is misschien wel de belangrijkste vraag: wat kunnen we vandaag al doen om voor deze leerling het verschil te maken? Daarvoor hoeven we de structurele problemen niet te negeren. Maar terwijl daaraan gewerkt wordt, kunnen we samen zoeken naar de volgende stap die wél gezet kan worden. 

Subsidie voor 50 jongeren

StroomOP Onderwijs heeft subsidie om vijftig jongeren te helpen die te maken hebben (gehad) met gesloten jeugdzorg en die vastlopen in het onderwijs. Iedere regio kan daar gebruik van maken.

Rond iedere jongere die wordt aangemeld, wordt een StroomOP-sessie georganiseerd. Professionals uit onderwijs, jeugdhulp en gemeenten zoeken samen met ouders en de jongere zelf tijdens een sessie naar concrete oplossingen die meteen uitgevoerd kunnen worden.

Wil jij een leerling aanmelden? Je leest er op deze pagina alles over!

De opbrengst blijft niet beperkt tot die ene jongere. De Academische Werkplaats Risicojeugd onderzoekt onafhankelijk welke oplossingen effectief zijn en waarom. De uitkomsten van dit onderzoek worden gebundeld en beschikbaar gesteld, zodat ook andere professionals hiervan kunnen leren.

Iedereen is nodig

Inclusief onderwijs ontstaat niet vanzelf. Daarvoor zijn goede randvoorwaarden nodig. Maar ook de bereidheid om, ondanks de beperkingen van vandaag, samen te blijven zoeken naar wat er mogelijk is. Want terwijl we werken aan de school van morgen, begint verandering vaak met wat we vandaag voor één leerling kunnen betekenen.